Էկոհամակարգերի հիմնախնդիրը

Ռիտմիկություն, ամբողջականություն, սննդային շղթա, ակտիվություն, հավասարակշռություն։

Մեզ շրջապատում են տարբեր էկոհամակարգեր, և բնական, և արհեստական, մարդիկ տնկում են ծառեր, կառուցում շինություններ, քշում ավտոմեքենաներ, բայց միուս կողմից էլ ծառերը առանց մարդկանց օգնության էլ են շատանում։ Մենք ապրում ենք կիսաբնական էկոհամակարգում։

Մեծ մասամբ մարդը վատ է ազդում շրջապատող էկոհամակարգերի վրա, բայց էկոհամակարգերը հարմարվում են մարդու գործունեության վրա։ Եթե մարդկությունը էկոհամակարգերին չափի մեջ վնաս տա, որպիսի էկոհամակարգերը հասցնեն վերականգնվել, ապա խնդիրներ չեն առաջանա։

Ազոտը որպես քիմիական տարր անհրաժեշտ է կենդանիներ և բույսերի գոյության համար, այն մտնում է սպիտակուցներ (16-18%(ըստ կշռի), ամինաթթուների, նուկլեինաթթուների, նուկլեոպրոտեիդների, քլորոֆիլի, հեմոգլոբինի և այլ նյութերի բաղադրության մեջ: Կենդանի բջիջներում ազոտի ատոմների թիվը կազմում է ուղիղ 2 %, իսկ զանգվածային մասը մոտ 2.5%: Այսինքն, եթե ազոտը պակասի, կենդանիները և բույսերը չեն կարողանա գոյություն ունենալ։

Բույսերը չեն կարող հաջողությամբ զարգանալ և պտղաբերել, եթե հողի մեջ անբավարար են ջրի մեջ լուծվող ֆոսֆորային միացությունները։ Հողի մեջ ֆոսֆորի պակասը լրացնելու համար օգտագորվծում են ֆոսֆորական պարարտանյութեր։ Միացությունների ձևով ֆոսֆորը մտնում է մարդու և կենդանիների ոսկրային, մկանային և նյարդային հյուսվածքներ կազմության մեջ։ Նրանց համար ֆոսֆորի աղբյուր է ծառայում բուսական սնունդը։ Սննդի մեջ ֆոսֆորի միացությունների պակասության դեպքում մարդու և կենդանիների մեջ առաջանում են լուրջ հիվանդություններ։

Ածխածինը զբաղեցնում է երկրակեղևի զանգվածի 0.48 %-ը։ Կուտակվում է կենսոլորտում. կենդանական նյութերում պարունակվում է 18 % ածխածին, բնափայտում՝ 50 %, տորֆում՝ 62 %, բնական այրվող գազերում՝ 75 %, այրվող թերթաքարերում՝ 78 %, քարածխում և գորշ ածխում՝ 80 %, նավթում՝ 85 %, անտրացիտում (լավատեսակ քարածուխ)՝ 96 %։

Եդե էներգիաի հոսքը պակասի, սննդային շղթան կխախտվի, քանի որ շղթաի վերին հատվածում գտնվող կենդանիները, որպիսի ստանան իրենց բավական էներգիան, ստիպված էն լինելու ավելի շատ որս անել, ինչի հետևանքով շղթան կքանդվի, կամ հնարավոր է որ սննդային շղթաի վերևում գտնվող կենդանիները, չափսերով փոքրանան, ինչի հետևանքով սննդային շղթան փոփոխվի կամ ոչնչանա, ճիշտն ասած, այստեղ շատ տարբերակներ կան։

Վերահսկենք մեր շրջակա միջավայրը

Մենք ապրում ենք առանձնահատուկ միջավայրում։ Մի կողմից Բանգլադեշ թաղամասում, մեծ քանակությամբ ավտոմեքենաներ են անցնում, կան գործարաններ, իսկ միուս կողմից կա մեծ քանակությամբ բուսականություն։ Ինչևէ, ես չեմ համարում իմ շրջակա միջավայրը առողջ։ Ամենուր մեքենաներ են, որոնք ածղաթթու գազ են արտազատում, վնասելով միջավայրը։ Ամենուր ծխողներ են, որոնք վնասում են ինքն իրենց և շրջակա միջավայրը։ Բայց այդ մեքենաները անցնում են մեծ մասամբ գլխավոր փողոցում, իսկ հայաթներում մեծ քանակությամբ բուսականությունը կարողանում է ահագին մեղմացնել վատ միջավայրը։ Մեկ է բոլորս էլ անցնում ենք գլխավոր փողոցներով։ Շրջակա միջավայրը, այդքան էլ վատ չի ազդում իմ առողջության վրա։ Քանի որ ես զբաղվում եմ սպորտով։ Եվ օրվա մեծ մասը անցկացնում եմ կամ տանը, պատուհանները բաց միջավայրում, կամ էլ դպրոցում, որտեղ նույնպես միջավայրը առողջ է։ Բայց չի կարելի ասել որ շրջակա միջավայրը վատ է ազդում իմ վրա։ Ուղակի ես սովորել եմ այդ միջավայրին, իմ իմմունիտետը սովոր է այս պայմաններին և դրա համար, ես նորմալ եմ ինձ զգում։ Բայց մի անգամ ամռանը ես գնացել էի ամառանոց, մեկ շաբաթով։ Ես սովորել էի այնտեղի պայմաններին, և երբ որ հետ եկա ինձ շատ վատ էի զգում։ Երբ ավտոմեքենան հասավ երևանին, ես դժվար էի շնչում սովորականից։ Բայց հետո նորից սովորեցի։ Որպիսի շրջակա միջավայրը ավելի լավը դարցնել, կարելի է ամեն շաբաթ ինչ որ կոնկրետ օր դրսի մաքրության օր անել։ Երբ բոլորը դրսում մաքրություն անեն։ Եվ կարելի ծառատունկ կազմակերպել։ Իսկ ավելի լուրջ գործերից, կարելի է փոխել ավտոմեքենաների շարժիչները, էլեկտրոնային շարժիչների վրա։ Շարժիչների փոխման պրոցեսը արդեն գնում է ԱՄՆ-ում։ Նախ և առաջինը այդպիսի շարժիչները ավելի քիչ վնաս կտան շրջակա միջավայրին, երկրորդը այդպիսի շարժիչների մեխանիզմը ավելի պարզ է։ Երրորդը այդպիսի շարժիչները ավելի շուտ են արագություն հավաքում։ Հետո կարելի է, այլնտրանքային էներգակիրներով փոխարինել սովորական էներգակիրները, օրինակ փոխարինել արևային և քամու էներգակիրներով։

Կենսոլորտ

Կենսոլորտ Երկրագնդի վրա կյանքի տարածման ոլորտը (բիոսֆերա):

(հին հունարեն՝ βιος -կյանք և σφαῖρα – գունդ), Երկրի թաղանթ, որը բնակեցված է կենդանի օրգանիզմներով և գտնվում է նրանց ազդեցության տակ, նրանց կենսագործունեության առարկաներով զբաղված։ «Կյանքի թաղանթ», Երկրի գլոբալ էկոհամակարգ։ Կենսոլորտը Երկիր մոլորակի երկրաբանական ոլորտների մի մասն է, որը բնակեցված է կամ բնակեցված է եղել կենդանի օրգանիզմներով։

biosfera

Կենսոլորտ` տիեզերական մարմնի վրա կյանքի տարածման ոլորտ։ Այն դեպքում, երբ կյանքի գոյությունը տիեզերական այլ մարմինների վրա դեռևս հայտնաբերված չէ, բացի Երկրից։ Կարծիք կա, որ կենսոլորտը կարող է տարածվել նրանց վրա ավելի թաքնված բնագավառներում, օրինակ՝ քարոլորտ, խոռոչներում կամ սառցատակային օվկիանոսներում։ Այսպես, օրինակ, դիտարկվում է կյանքի գոյության հավանականությունը Եվրոպայի Յուպիտերի արբանյակների մեջ։

 

Կենսոլորտի տեղակայություն

Կենսոլորտը տեղակայված է քարոլորտի վերին մասի, մթնոլորտի ներքին մասի հատման կետում և զբաղեցնում է ողջ ջրոլորտը։

 

Կենսոլորտի սահմաններ

  • Կենսոլորտի վերին սահմանը մթնոլորտում` 15-20 կմ է: Այն որոշվում է օզոնային շերտով, որը կասեցնում է կարճալիքային կենդանի օրգանիզմների համար մահաբեր ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումը:
  • Կենսոլորտի ներքին շերտ քարոլորտում` 3,5-7,5կմ է։ Այն որոշվում է ջրի գոլորշիացման ջերմաստիճանով և սպիտակուցների դենատուրացիայի ջերմաստիճանով, սակայն հիմանականում կենդանի օրգանիզմների տարածումը սահմանափակվում է մի քանի մետր խորությամբ։
  • Կենսոլորտի ստորին շերտը ջրոլորտում` 10-15 կմ: Այն որոշվում է Համաշխարհային օվկիանոսի հատակով, ներառյալ հատակային կուտակումները

 

Կենսաբանական ռեսուրսները փոխկապակցված են իրար հետ, և որքան մեծ է էկոհամակարգը, այնքան ավելի մեծ է բուսական և կենդանական աշխարհի միջև կապը: Կենսաբանական ռեսուրսների փոխազդեցությունը աշխարհագրական թաղանթի մնացած ոլորտների հետ բազամազան է: Կենսաբանական ռեսուրսների փոխազդեցության լավագույն դրսևորումը սննդային շղթան է:

 

Համամոլորակային հիմնախնդիրներ

 

Անտառների ոչնչացում

Անտառները ոչնչանում են քանի որ մարդկությունը ընդլայնվում է: Հիմա աշխարում 7000000000 մարդ կա, և որպեսզի մարդիկ ապրելու տեղ ունենան, ստիպված են լինում անտառները ոչնչացնել: Հարցը նրանում է որ անտառների ոչնչացումը խախտում է ամբողջ սննդային շղթան: Այտ երևույթը սպառնում է մարդկությանը: Բայց հիմա արդեն սկսվել է արգելոցների կառուցումը, բայց մարդկությունը շարունակվում է ընդլայնվել ու հնարավոր է որ հետագայում այդ արգելոցներն էլ ոչնչացվեն: Սա արգելոցներից ամենամեծի Սաֆարիի նկարն է

Untitled

Անտառների ոչնչացման խնդիրը լուծելու համար տարբեր եղանակներ են փնտրվում:

 

Բնական Աղետներ

1. Անտառային Հրդեհ

Երևի անտառների համար ամենավտանգավոր բնական աղետը։ Քանի որ մի փոքր հրդեհի պատճառով կարող է վառվել ամբողջ անտառը։ Անտառային հրեդն դա կրակի անկառավարելի տարածումն է անտառում, որի հետևանքով անտառը լրիվ կամ մասնակի ոչնչանում է։ Հրեհները մեծ չափերի են հասնում խիտ և հատկապես ասեղնատերև անտառներում։

 

2. Ի՞նչից է առաջանում

Առաջանում են բնական ճանապարհով (կայծակից, տորֆի ինքնաբռնկումից) և մարդու անզգուշությունից։ Անտառների հրդեհավտանգությունը պայմանավորված է տեղումների զգալի պակասով, որը բարձրացնում է օդի ջերմաստիճանը և նվազեցնում հարաբերական խոնավությունը։

 

3.Ինչպիսի ազդեցություն է թողնում հրդեհը անտառների վրա

Թողնում է և վատ և լավ ազդեցություն, լավ ազդեցություն է ունենում հրդեհը միայն այն դեպքում, երբ վառվում է անտառի փոքր մասը, ինչից հետո այդ մասը վերականգնվում է, և վերականգնվելուց հետո անտառների հողը այդ վայրերում դառնում է ավելի բերրի։ Վատ ազդեցություն է թողնում, քանի որ մեծ քանակությամբ բույսեր և ծառեր է ոչնչացնում, հրդեհի պատճառով կարող է մի ամբողջ անտառ ոչնչանալ։

 

4. Ինչպես կարելի է պայքարել անտառային հրեհների դեմ

Անտառները չոչնչացնել, քանի որ այն անտառներում, որտեղ ավելի խոնավ է, շատ ավելի քիչ է լինում հրդեհ։ Իսկ անտառները ոչնչացնելով (նույնիսկ մի փոքր մասը) ոչնչացվում է նաև խոնավությունը, և շատանում են ամայի տարածքները։

հողոգտագործում

Երկրագնդի վրա հողը կազմում է 13 մլրդ 400 մլն հա, դա հավասար է երկրանգնդի ցամաքի մակերեսի 90%-ին: Այդ 90%-ում արդյունավետ հողերը կազմում են 65%-ը իսկ մնացած 35%-ը անարդյունավետ և մասամբ արդյունավետ են: Երկրանգնդի հողային պաշարների մեծ մասը գյուղատնտեսության համար արդյունավետ են, որոնք օգտագործվում են մարդկանց կողմից, արդյունաբերական նպատակներով:

1_17-472x265                        img803346_77_Sloi_pochvyi

Հողը երկրակեղևի վերին, փխրուն ու բերքատու շերտն է, հողի վրա աճում են բույսերը: Հողային ծածկույթն առաջանում է երկարատև ժամանակի ընթացքում (100 տարում առաջանում է 1 սմ հաստությամբ շերտ). Հողի առաջացմանը մասնակցում են բնության բոլոր բաղադրատարրերը (կլիմա, ջրեր, ռելիեֆ, բուսական ու կենդանական աշխարհներ) և մարդը` իր տնտեսական գործունեությամբ:

Հողը բնության ամենագլխավոր պաշարներից է, գյուղատնտեսության գլխավոր արտադրամիջոցը: Հողն օժտված է ֆիզիկաքիմիական որոշակի հատկություններով, մասնավորապես՝ բերքատվությամբ, որը կախված է հումուսի քանակից: Որքան հողը հարուստ է հումուսով, այնքան բարձր է նրա բերքատվությունը:

Հողի էական առանձնահատկությունն այն է, որ ճիշտ օգտագործման դեպքում ոչ միայն չի սպառվում, այլև որակապես բարելավվում է, ինչի շնորհիվ բարձրանում է բերքատվությունը:

Ջուր

Ջուր, անօրգանական միացություն, ջրածնի օքսիդ, քիմիական բանաձևը՝ Н2O։ Ջուրը բնության ամենատարածված նյութն է, բնության մեջ հանդիպում է պինդ, հեղուկ, գազային վիճակներում։ Կազմում է կենդանի օրգանիզմների բաղադրության 2/3 մասը։

Ջրի մոլեկուլն ունի անկյունային կառուցվածք՝ HOH անկյունը կազմում է 104.5°, բևեռային մոլեկուլ է։ OH կապը խիստ բևեռային կապ է, որի հետևանքով ջրի մոլեկուլների միջև ջրածնական կապ։ Ջուրը լավ լուծիչ է՝ բևեռայնության շնորհիվ։ Թթվածնի հիբրիդացումը sp3։

Ջուրը ծածկում է Երկրի մակերևույթի 2/3-ը և կենսականորեն անհրաժեշտ է կյանքի բոլոր ձևերի համար։ Երկիր մոլորակի ջրի 96.5%-ը պատկանում է օվկիանոսներին։ Երկրի ջրի միայն 2.5%-ն է քաղցրահամ, որի 98.8%-ը սառույցներ և գրունտային ջրեր են։ Ամբողջ քաղցրահամ ջրերի 0.3%-ից պակաս մասը գտնվում է գետերում, լճերում և մթնոլորտում, իսկ ավելի քիչ՝ 0,003 % քանակությունը գտնվում է կենդանի

 

Ջուրը հիշողություն ունի

Մթնոլորտ

Նախ սկսեմ նրանից թե ինչ է Մթնոլորտը։ մթնոլորտը Երկրի օդային թաղանթն է։ Մթնոլորտը սկսվում է երկրագնդի մակերևույթից և հասնում 2000-3000կմ բարձրության։ Մթնոլորտը մնում է երկրագնդի շուրջը և Տիեզերքում չի ցրվում երկրագնդի ձգողության շնորհիվ։

Մթնոլորտի օդը մի շարք գազերի խառնուրդ է։ Մթնոլորտի բաղադրության մեջ գերակշռում են ազոտը(N2) և թթվածինը (O2)։ Մթնոլորտում պարունակվում են նաև չնչին քանակությամբ արգոն, ածխաթթու գազ, ջրածին, օզոն և այլ գազեր։ Առկա են նաև ջրային գոլորշիներ, սառույցի բյուրեղներ, ծխի և փոշու մասնիկներ, մանրէներ և այլն։ Տարբեր բարձրությունների վրա օդի խտությունը, ջերմաստիճանը, ճնշումը, խոնավությունը և այլ մեծություններ ունեն տարբեր արժեքներ։ Դրանցով պայմանավորված՝ մթնոլորտում առանձնացվում է մի քանի շերտեր։
Օդը Երկրի մթնոլորտը կազմող գազային խառնուրդն է։ Օդի` գազային խառնուրդ լինելու հանգամանքն առաջինը պարզել է ֆրանսիացի քիմիկոս Անտուան Լավուազիեն 1774 թ-ին. փակ անոթում զետեղված մետաղի փոշին շիկացնելիս՝ նկատել է, որ մետաղի հետ միանում է օդի միայն մի մասը՝ մի բաղադրիչը։ 1777 թ-ին նա պարզել է նաև, որ օդի այդ բաղադրիչը պիտանի է շնչառության համար, ուստի այն անվանել է «շնչառությանը պիտանի օդ»՝ թթվածին, մյուսը՝ ոչ պիտանին՝ ազոտ, որը հունարենից թարգմանաբար նշանակում է «անկենդան»:

19-րդ դարում օդում հայտնաբերեցին նաև ածխածնի երկօքսիդ, իներտ գազեր, մեթանի, ծծմբային գազի, ածխածնի մոնօքսիդի, օզոնի, ջրածնի, ամոնիակի և ազոտի այլ միացությունների հետքեր։

Թթվածնի պարունակությունն օդում առաջինը որոշել են ֆրանսիացի քիմիկոսներ Ժան Բատիստ Անդրե Դյուման և Ժան Բատիստ Բոսենկոն 1841 թ-ին։ Ավելի ուշ օդը հեղուկացվեց և բաժանվեց իր երկու հիմնական բաղադրիչների՝ ազոտի և թթվածնի։ 1896–97 թթ-ին անգլիացի քիմիկոս Վիլյամ Ռամզայը հեղուկ օդի կոտորակային թորմամբ ստացավ նաև 4 նոր իներտ գազեր։

Օդի աղտօտվածությունը ժամանակակից բնապահպանական հիմնախնդրիներից է։

Ենթադրում են, որ Երկրի նախնական մթնոլորտը կազմված է եղել ամոնիակ-ջրածնային խառնուրդից. նրանում թթվածինն սկզբում հայտնվել է ջրի դիսոցման ճանապարհով, այնուհետև՝ բույսերի, կենդանիների և միկրոօրգանիզմների գործունեությամբ՝ լուսասինթեզով։ Կյանքի համար առավել կարևոր նշանակություն ունի թթվածինը, որի ընդհանուր զանգվածը Երկրի վրա 5,13.1015 տ է, իսկ Երկրի մթնոլորտը պարունակում է մոտ 1,18.1015 տ, որի պաշարները լրացվում են բույսերի կողմից։ Որքան շատ բույսեր են լինում շրջապատում, այնքան ավելի մաքուր և թթվածնով հարուստ է տվյալ տեղանքի օդը։

 

Բնական գազ

Բնական գազ
Բնական գազը ամենամաքուր վառելանյութն է: Բնական գազով հարուստ է Ռուսաստանը, Չինաստանը, Սաուդյան Արաբիան, ԱՄՆ և այլ երկրներ: Բնական գազն օգտագործվում է մետաղամշակման, կենցաղային և այլ ոլորտներում: Բնական գազը որպես ավտոմեքենային վառելիք սկսել է մեծ դեր ունենալ: Բնական գազ ավելի էժան է քան բենզինը, և էկոլոգիապես շատ ավելի մաքուր:  Երբ մեքենաները աշխատում են գազով, ավելի քիչ է աղտոտվում օդը քան երբ մեքենաները աշխատում են բենզինով:

Ածուխ.
Ածուխը երեք հիմնական վառելիքներից ամենաէժանը և ամենատարածվածն է:  Ածխի այրումից  մթնոլորտում ավելանում է ածխածնի քանակությունը, չեմ գրի որ դա հանգեցնում է գլոբալ տաքացմանը քանի որ դա ապացուցված չէ և ապացուցված է այն որ գլոբալ տաքացումը ունի կապ հիմնականում արևի ակտիվությունից բայց դա ունի մեկ ուրիշ վատ ազդեցություն, այդ ազդեցությունն է թթվային անձրևների առաջացումը: Ածխի պաշարները կբավականեցնեն մարդկությանը 400 տարի:

Նավթ.
Նավթի վերամշակումից ստանում են ավիացիոն և ավտոմոբիլային տրանսպորտների համար վառելանյութ: Նավթը հանում են և ծովի հատակից: Նավթ ծովի հատակից հանելու համար մարդիկ փորում են հորատանցքեր: Նավթի վնասն այն է որ նավթը աղտոտում է օվկիանոսն, ճիշտ է նավթն մեկ է աղտոտելու էր շրջակա միջավայրը նույնիսկ առանց մարդու, բայց շատ ավելի քիչ: Նավթն արտահանվում է 60-ից ավելի երկրներում (շուրջ 70), Նավթի ներկայիս պաշարները կբավականացնեն շուրջ 40 տարի:

Համեմատում
Գազը ամենալավ էներգակիրն է, քանի որ բնությանը ընդանրապես կամ ուղակի շատ քիչ վնաս է տալիս, երկրորդը ածուխն է։ Մի ժամանակ ածուխը համարվում էր Գլոբալ տաքացման պատճառ, սակայն հիմա շատ ու շատ լուրջ մասնագետներ կարողացան հերքել այդ փաստը, քանի որ երբ ամենա շատն էին օգտագործում ածուխը երկրի ջերմաստիճանը չփոխվեց և քանի որ երբ արևի ակտիվությունը ավելացավ, երկրի ջերմաստիճանն էլ ավելացավ, ակնհայտ է որ գլոբալ տաքացումը սուտ է, և դա կախված չէ մարդկանցիծ։ Ամենավատը նավթն է, քանի որ նավթը հանում են ծովի հատակից և քանի որ այդ հանման պրոցեսում աղտոտվում է ջուրը, մահանում են մեծ քանակությամբ ձկներ և բույսեր։ Չնայած Նավթը ունի մի առավելություն, նրան կարելի է տեղափոխել նավերով։

 

Իմ կարծիքով
Իմ կարծիքով պետք է օգտագործվի բնական գազ, քանի որ նա ընդանրապես վնաս չի տալիս կամ էլ շատ քիչ վնաս է տալիս շրջակա միջավայրին, իմ կարծիքով պետք է մի ձև գտնել որպեսզի բնական գազը տեղափոխվի նավերով ու այդ ժամանակ էլ ոչ մի հարց չի առաջանա թե որն է ավելի հարմար օգտագործման համար:

Ու՞նեն արդյոք մարդիք կապ գլոբալ տաքացմանը

Շատ ու շատ գիտնականներ ներկայացնում են փաստեր որ սկսվում է գլոբալ տաքացումը, բայց նաև շատ գիտնականներ ժխտում են դա: Հարցն այն է որ մարդիկ այդ տաքացմանը կապ չունեն, կապ ունի այն որ արևի ակտիվությունը այս վերջին շրջանում ուժեղացել է: Հենց դրա պատճառով է երկրագնդի վրա շատ անգամ եղել գլոբալ տաքացումներ և գլոբալ սառեցումներ: Հիմա արևը շատ վտանգավոր կերպով ակտիվանում է բայց դա նորմալ է:

 

 

FacePla.net – новости экологии